Günümüzde kritik görev içerikli uygulamaların üstünde çalışacağı işletim sistemi olarak ilk tercihlerde Linux sistemler gelmekte. Kritik görevlerden örnek vermek gerekirse; temel bankacılık uygulamaları, sabit ve mobil Telekom hizmet sağlayıcılarının network alt yapısını yöneten sistemler ve faturalandırma servisleri, voip servislerini yöneten uygulamalar, kurumsal kaynak planlama yazılımları, malzeme ihtiyaç yazılımları gibi. Kolay kurulum, bakım, sürüm yükseltme, çeşitli ve güçlü veritabanı ve uygulama desteği gün geçtikçe son kullanıcıların ve sistem yöneticilerinin kâbusu olmaktan çıkıp Windows işletim sistemlerinde elde edilen next-next anlayışına/kolaylığına yaklaştı. Peki, Hangi Linux dersek;
Ünlü araştırma ve danışmanlık şirketi Gartner’ın yaptığı araştırmaya göre Kurumsal Linux(lisanslı ve destek verilen Linux’lar) dünyasında Redhat firması liderliğini koruyor ve %58’lik bir payla bu alandaki Kurumsal Linux dağıtımlarının çoğunu elinde bulunduruyor. Toplam işletim sistemi gelir payında ise %2’lik bir orana sahip.


[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]


Tablo-1 ([Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]



Linux öğrenirken Kurumsal Linux deyince ilk akla gelen ve günden güne ününü artıran bir Linux olan hatta Linux dünyasının Microsoft’u ünvanını elinde bulunduran Redhat Enterprise Linux(RHEL) tercihimiz olacak. Ama arkadaşların RHEL lisanslı sürümlerine ulaşması zor olacağı için RHEL ailesinin birebir kopyası (opensource,free) CentOS’la ([Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun] ) yolumuza devam edeceğiz. RHEL en son 6.1 sürümünü çıkartmış olmasına rağmen CentOS en son 5.6’da kalmış gözüküyor ama 6.1 sürümü çok yakında çıkacak diye bildirildi. Bu tablodaki oranlarda Microsoft’un Pazar payı niye bu kadar yüksek, ufak gözüken Unix&Linux dünyasında nasıl ekmek yiyeceğiz derseniz, o ayrı bir tartışma/makale konusu. Şimdi CentOS işletimi sisteminin kurulum dosyalarını indirerek makalemize devam edelim.
Bu linkten

[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]
Size uyan (ben bu linkteki DVD kalıbını indirdim -> [Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]) iso kalıbını indirirken
Neden CentOS’u seçtim/k diyorsanız şu üç linke göz gezdirin ve herkesin kendine göre bir açıklaması olduğunu göreceksiniz. Bizim tercih sebeplerimiz RHEL ailesine yakin olması, insanların paralı olmayan ama güçlü Linux sistem istemeleri, ikinci bağlantıda okuyacağınız gibi web server’larda giderek tercih edilmesi.

[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]
[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]
[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]

Bu arada, veri merkezinize (Data Center) bir işletim sistemini kurmadan önce planlamanız gereken birkaç adım yer almakta. İşletim sistemini kurup, gerekli yamaları geçtikten sonra ayağı kaldırıp kullanıcıları, varsa programları ve veritabanlarını oluşturmadan önce düşünülmesi gereken adımlar bunlar.

· Hangi Donanım üzerine kurulacak, donanım 32bit/64bit mi olacak? Fiziksel mi, Sanal bir sistem mi olacak? Fiziksek ise ayrı bir satın alma yapılacak mı? Sanal ise hangi sistem havuzuna konulacak? Kurulacak İşletim sistemi kaç bit olacak? Hangi sürüm seviyesinde ve yamalara sahip olacak?
· Memory ve Cpu özellikleri ne olacak?
· Network ve fiber kartı kaçar tane ve hangi özelliklerde ve hızda olacak? Network kablosu hangi switch’e bağlanacak, IP’ler ve VLAN’lar neler? Lokal diskleri ne kadar olacak, SAN’den disk alacaksa hangi zone’dan alacak?
· Uygulamayı ve veritabanını kim kuracak? Dış kaynak kullanımı ile bir şirket mi aracılık edecek? Şirket gelecekse işletim sistemi için başka hangi özel paketler isteyecek? Uygulama veya veritabanı için iyileştirme/ayar(tuning) yapmak gerekecekse hangi ayar dosyaları değiştirilecek?
· Servis bakım anlaşması 7/24 mü,7/8 mi,5/8 mi olacak, sistem izleme araçları kurulup operasyon ekibine(monitoring) bildirilecek mi?

Bu temel adımlar gözünüzü korkutmasın çünkü bu planlamayı yapmaz,“ben kurdum, oldu bitti” anlayışından çok uzak olmazsınız veri merkeziniz ilerleyen yıllarda hangi sistemin ne için kullanıldığını veya kimin kullandığını bilemediğiniz bir çöplük haline dönüşür ve sistemleri takip edemezsiniz, dolayısıyla takip edemediğiniz, ölçemediğiniz bir şeyi yönetemezsiniz.

Masaüstü Sanallaştırma uygulaması olarak yaygın olduğu için VMware® Workstation(7.1.3 build-324285) seçtim. İsteyen Oracle VirtualBox'la kurulum yapabilir.

Kurulum metodu olarak birden fazla yol var, bu bağlantıdan

([Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun] ) kurulumların NFS,FTP,HTTP,Harddrive,CD/DVD. gibi seçeneklerle olabileceğini görebilirsiniz fakat eğitim metodolojisi olarak bu konuları anlatmadan, bu kurulum yöntemlerini anlatmak anlamsız geldiği için şimdilik böyle bir kurulum metodu izliyoruz.

Vmware Workstation’a Centos 5.6 Linux Kurulumu

İndirmiş olduğumuz iso dosyasını CD/DVD’ ye yazdırabileceğiniz gibi direk olarak da kullanabilirsiniz.
Workstation ekranında File -> New -> Virtual Machine adımından gelecek olan sihirbazda Typical seçeneği ile


[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]


Iso dosyasının bulunduğu yeri seçip Next’le devam ediyoruz. Eğer iso kalıp dosyasını Nero gibi bir programla CD/DVD’ ye yazdırmış iseniz CD/DVD sürücüsünü(Installer Disc) seçip Next’le devam edebilirsiniz.


[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]


Full Name; Proje ismi veya hangi amaçla kullanılacağına dair bir açıklama girdik.

User Name; İşletim sistemi kurulurken Vmware belirttiğimiz kullanıcının ve root(super kullanıcı)’un
şifresini verdiğimiz şifre yapacak.

Eğer sistemde otomatik kurulum yapılacaksa bu kullanıcı bilgileri geçerli olacak fakat biz otomatik kurulum yapmayacağımız için ileride işletim sistemi kurulurken tekrar kullanıcı belirteceğiz.


[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]


Sanal makinemize bir isim vereceğiz (Virtual Machine Name) ve CentOS işletim sisteminin dosyalarının nereye kaydedileceğini seçeceğiz. Farklı bir yer seçmek istemezseniz standart olarak My Documents -> My Virtual Machines altında kurulum dosyalarını görebilirsiniz. Biz farklı bir yere kaydettik, Next’le devam ediyoruz.


[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]


Dosya boyutu olarak bize sadece işletim sistemini kuracak kadar yer gerekli 3-4GB yeterli bir alan aslında ama biz 8GB olarak belirttik. Eğer bir uygulama ve veritabanı kuracak iseniz daha fazla yere ihtiyacınız olacak, planlamanızı ona göre yapın. Bu alana İşletim sistemi kurulduktan sonra başka bir diskte uygulama veya veritabanı için ekleyebilirsiniz. Biz bu haliyle Next’le devam ediyoruz.


[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]


Eğer bu haliyle bırakırsanız VMware autoinst aracı ile sistemi kendisi otomatik kuracaktır fakat biz bazı donanımları değiştirmek istiyoruz ve otomatik kurulum yapmak istemiyoruz. Onun için Customize Hardware’le devam ediyoruz.


[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]


Memory’yi 512MB’a indirdik, Network’ü bridge mod’a getirdik, Floppy ve Printer’ı remove ettik. “Power on this virtual machine after creation” seçilmemiş halde bıraktık ve Finish dedik.


[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]


Vmware Workstation ana ekranında en son hali şu şekilde olacak. Burada “Power On this virtual Machine” derseniz bahsetmiş olduğumuz autoinst direk sistemi kuracak fakat biz bunu istemiyoruz demiştik. Ama uğraşmak istemeyenler olursa bu haliyle autoinst.iso’yu kaldırmadan “Power on” diyerek kurulum yapabilirler.Ben uğraşırım diyenler için ise tekrar “Edit virtual machine settings” diyerek “CD/DVD(IDE) Using file autoinst.iso” donanımını kaldıracağız.


[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]


Autoinst. iso’yu CD/DVD sürücülerden kaldırdıktan sonra “Power On” dedik ve iso kalıbından boot etti, Enter’a bastık

[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]


[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]


bize içeriğin doğru olup olmadığını kontrol etmemizi isteyip istemediğimizi soruyor, biz sağ yön klavye tuşuyla “Skip/Atla” diyerek devam ediyoruz.
Memory’e gerekli dosyaları yükledikten sonra grafiksel kurulum ekranı gelecek, bu ekranda Next’le devam.


[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]



Dil paketlerinden istediğimiz dili seçiyoruz. Biz ingilizceyi seçip Next’le devam ettik.


[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]


Klavyeyi Türkçe seçip Next’le devam ettik.


[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]



Bize işletim sistemini kuracağımız alanı tamamen sileceğini belirten bir uyarı gelecek. Biz Vmware workstation’da kurulum yapacağımız için gönül rahatlığıyla “Yes” deyip Next’le devam edeceğiz. Fakat bunu tek sunucu üstüne kurarken veya kendi pc’nize dual boot olarak kuracaksanız farklı ayarlar yapmanız gerekir, unutmayın!


[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]



[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]


Burada disk alanını nasıl ayarlayalım diye soruyor,biz “Remove all partitions on selected drives and create default layout” seçili halde Next’le devam edeceğiz. Bu haldeyken verdiğimiz disk üstündeki bütün bölümlendirmeleri silecek , sildikten sonra ext3 dosya sistemiyle formatlayarak diski mantıksal olarak ikiye bölecek,ilk parçaya sistemin boot edebilmesi için gerekli olan /boot’u ekleyecek, diğer parçaya Logical Volume Management (LVM) oluşturup(sonraki makalelerde detaylı anlatılacak) onun üstünde /, ve swap alanı oluşturacak.


[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]


Tekrar emin misiniz diye soruyor, yine “Yes” deyip Next’le devam edeceğiz,


[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]


Az once anlattığım yapıyı size görsel halde sunacak, burada değiştirme yapacaksanız üstteki araçları(New, Edit, Delete, Reset, RAID, LVM) kullanarak yapabilirsiniz. Ama şimdilik altyapıyı bilmeden değiştirmeye girişmeyi ben uygun bulmuyorum. Next’le devam ediyoruz.


[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]


Bizim tek diskimiz vardı, onu da /dev/sda olarak isimlendirdi ve GRUB boot loader’I bunun üstüne kuracağını söylüyor, isterseniz başka bir alan seçebiliriz veya boot loader ayarlarını değiştirebiliriz, biz şimdilik birşeye dokunmadan Next’le devam ediyoruz.


[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]


Burada eğer elimizde bu sisteme vereceğimiz IP, DNS, Subnet Mask bilgileri varsa ve bu ayarları DHCP üstünden almasını istemiyorsak, Network Devices kısmında yer alan interface seçili olacak şekilde Edit tıklanarak gelen ekranda bu bilgiler girilir. DHCP tarafından bu bilgilerin atanması isteniyorsa bu haliyle bırakabilirsiniz, sonrasında sistem ismini(hostname) verdik ve Next’le devam ettik.


[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]


Saat dilimi olarak Avrupa/İstanbul kısmını seçtik, sunucunuzun bulunduğu veya çalışması gerektiği zaman dilimini buradan seçiyoruz. Next’le devam ettik.


[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]


Root şifresini verirken unutmayacağınız; çokta karışık olmayan bir şifre verin çünkü sistem kurulup üstünde çeşitli düzenlemeler yapıncaya kadar karmaşık bir şifreye sahip olmasına gerek yok. Sistemi sahibine veya canlı ortama(production environment) vereceğiniz zaman karmaşık bir şifre verebilirsiniz.


[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]


Paket olarak ilk başta Desktop-KDE, Server, Server-Gui seçtik. İleride konuları anlatırken ve paket meselelerini hallederken sistemin ilk başta sade olması önemli. Kurulum paketlerini sadece kalıp dosyasından sağlayacağınız gibi “Add additional software repositories” diyerek network’e erişim varsa network üstündeki bir repo’yuda gösterebiliriz. Eğer alt paketlere bakmak istemiyorsanız “Customize Later” diyerek geçiş yapabilirsiniz. Ama biz “Customize Now” diyerek biraz içlerini kurcalayacağız. Next’le devam ediyoruz,


[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]


Bu bölümde paketlerin genel başlıklar altında toplanmış olduğunu göreceksiniz ve her alt paket yumağının içini açıp incelemek isterseniz “Optional Packages” I tıklayarak gelen listede bütün rpm paketlerini görebilirsiniz. Sistemi ilk kurarken dikkat etmeniz gereken konu gereksiz paketleri kesinlikle sisteme kurmamanız çünkü bu paketler ileride güvenlik ve paketler arası bağımlılık problemlerine yol açabilir. Bazı paketleri kaldırmak veya sürümü yükseltmek istersiniz ama gereksiz paketler yüzünden başınız ağrıyabilir.

· Desktop Environments; Windows ortamında alışık olduğunuz masaüstünün hepsi ve belki daha fazlası ile Linux ortamında da Gnome ve Kde olarak son kullanıcıya sunuluyor. Arada çok fark yok. Windows’taki tema mantığı gibi düşünebilirsiniz. Biz sadece “KDE’yi “seçiyoruz.
· Applications; Sistemin üstünde standart olarak gelen çeşitli uygulamalar; internet, grafik yönetim araçları, editörler, ses ve video düzenleme uygulamaları gibi. Biz sadece “Editors” ve “Graphical Internet” I seçtik.
· Development; Bu sistem bir uygulama geliştirme platform olacaksa, burada listelenen dil destekli geliştirme araçlarını seçmemiz gerekecek. Ama biz temelde şimdilik öyle bir şey istemediğimiz için sadece “Development Libraries”,”Development Tools” kısmını seçiyoruz.
· Servers; Kuracağımız sistemi ne için kullanacak isek, sunucu özelliğini buradan seçmemiz gerek. Mail,FTP,Samba,DNS,DHCP,Network gibi. Şimdilik burada da hiçbir şey seçmiyoruz. İhtiyaç oldukça ve konular ilerledikçe ilerleyen makalelerde bu sunucuları teker teker kuracağız. Bir şey seçmiyoruz.
· Base System; Eğer sistemde grafiksel ara yüz(desktop, gui) kullanmak istiyorsanız X Windows System seçili olmalı, biz burada hepsini seçtik. Hepsini seçiyoruz.
· Virtualization; KVM ve Xen gibi sanallaştırma teknolojileri şimdilik olmasın, bir şey seçmiyoruz.
· Clustering; Cluster (Kümeleme) sistemde yapmayacağız, bir şey seçmiyoruz.
· Cluster Storage; “Cluster” yapmadığımız için “Cluster Storage” desteğine de gerek yok. Bir şey seçmiyoruz.
· Languages; Dil olarak hangi dilde işletim sisteminin desteği olmasını istiyorsanız, o dilleri bu listeden seçebilirsiniz. Biz “Turkish Support” kısmını seçtik.

Bütün paket seçimlerimizi yaptıktan sonra Next’le devam ediyoruz,


[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]


[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]


Kurulumla alakalı bir log dosyası üreteceğini ve bunu /root/install.log yolunda olduğunu ayrıca bu sistem için seçilmiş olan kurulum ayarlarını ileride Network üstünden kurulum dosyası olarak kullanmak istersek bununda /root/anaconda-ks.cfg dosyası olduğunu söylüyor.


[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]


Bu şekilde kurulum devam edecek ve ne kadar az paket seçmiş iseniz o kadar kısa kurulum süreniz olacak doğal olarak. En yüklü halde kurulum gerçekleştirseniz bile en fazla 20dknızı alır.


[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]


Kurulum devam ediyor, kurulum esnasında her kurduğu paketin ismin ve genel paket grubunu vermekte.


[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]


Kurulum bittikten sonra sistemin tekrar başlatılması gerekmekte.”Reboot “ diyerek devam ediyoruz,


[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]


Sistem yeniden başlatıldıktan sonra birkaç ayar(Firewall, SELinux, Kdump, Date&Time, Extra User, Sound Card ve başka kurulum yapılacak uygulamalar) yapmak için yeni bir liste getirecek. Bu listeyi “Forward” diyerek devam ediyoruz.


[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]


İlk başta firewall kapalı “Disabled” durumda bırakıyoruz ve Forward ile devam ediyoruz,


[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]


Linux sistemler için özel geliştirilmiş olan güvenlik uygulaması SELinux’u da “Disabled “ durumda tutarak, Forward ile devam ediyoruz. Firewall ve SELinux ‘un sistem kurulurken en başta kapalı olması biz bir şeylerle uğraşırken bizi engellememesi çünkü uygulama veya veritabanı kurulum ve ayar işlemlerinde bunlar başımıza iş açabilir ve fark edemeyebiliriz. İşletim sistemi ve diğer bütün kurulumlar bittikten sonra bulunduğunuz şirketin güvenlik politikalarına göre Firewall ve SELinux’u ayarlayabilirsiniz.


[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]


Sistem arızalandığında yani işletim sistemi çekirdeği(kernel) hata alıp çökerse, son çöküşle ilgili memory’de sürekli olarak tuttuğu ve sonradan kurtarabildiği bilgileri diskte bir bölgeye yazıyor. Biz şimdilik gelecekteki makalelerde daha detaylı anlatacağımız için bunu da “Disabled” durumda bırakıp “Forward “ ile devam ediyoruz,


[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]


Sistemin gün ve saatini ayarladıktan sonra genel olarak bu bilgileri nereyle senkronize etmesi gerektiğini belirtmemiz gerekiyor, isterseniz hiç kullanmayabilirsiniz “Enable Network Time Protocol” hiç seçili olmaz, ya da lokalde başka bir sunucuyu “Add” diyerek IP veya hostname vererek o sunucuyu bu kuracağımız sunucu için NTP server yapıp zamanı oradan alabilirsiniz, ya da bu kurulum yaptığımız sunucu dış network’e çıkabiliyorsa “Enable Network Time Protocol” diyerek standartta gelen sunucu listesine dokunmadan “Forward” ile devam ederiz.


[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]


Sisteme bir kullanıcı ekledik ve kullanıcı ile ilgili açıklama girip, şifresini belirledik. Kullanıcı lokalden kimlik tespiti ve doğrulama yapacağı için “Use Network Login” kısmına hiç dokunmadık çünkü burada LDAP, NIS, Kerberos gibi ayarlar yapmak gerek, bizim şimdilik öyle bir ayara ihtiyacımız yok. “Forward” ile devam ediyoruz,


[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]


Sistemde bir ses kartının varlığını tespit etti ve sürücülerini test etmek için ufak bir doğrulama yaptı, ses kartının çalışır olmasından emin olup “Yes” dedik, “Forward “ ile devam ediyoruz.


[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]


Başka bir kurulum gerçekleştirmeyeceğimiz için bu kısma dokunmadan “Finish” diyoruz ve bu yaptığımız son ayarların geçerli olabilmesi için sistemi tekrar başlatmak istediğini söylüyor, bizde “Ok” diyerek, sistemi tekrar başlatacağız.
Gelen ekranda kullanıcı adı ve şifresini girdikten sonra size CentOS’un ve özellikle Linux dünyasının kapılarını aralama fırsatı vermiş olacağız.


[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]


Vmware-Tool kurmak isterseniz, VMware Workstation ekranından VM -> Install VMware Tools tıklanır ve Linux sistemde otomatik olarak bir CD sürücü bağlanır. Canceldenilip, Ekranın boş bir yerinde Mouse ile sağ tık Konsole tıklanır ve konsol gelir.



[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]


[Linkleri Görmek İçin Ücretsiz Üye Olun]


Sonra gelen konsolda aşağıdaki komutlar uygulanır;

su - à biz cozumpark kullanıcısı ile sisteme girdik, root kullanıcısı olmak için su – komutu ardından root şifresini girdik root olduk.
mkdir -p /tmp/vmware-tools
cp /media/VMware\ Tools/* /tmp/vmware-tools
cd /tmp/vmware-tools
ls -rlt
tar -zxvf VMwareTools-8.4.5-324285.tar.gz
cd vmware-tools-distrib/
ls -rlt
./vmware-install.pl

Sonrasında gelen her soruya „Enter“ diyerek geçebilirsiniz. Kurulum bittikten sonra ayarların aktif olması için Masaüstündeki „CentOS simgesine tıklayın“ -> „Log out“ -> “End Current Session“. Log out olduktan sonra kullanıcı adı(cozumpark) ve şifreyi girerek tekrar sisteme login olabiliriz.

Alıntı : çözümpark.com