RAM (Random Access Memory) kavramını kısaca açıklamak gerekirse; sistemde olan her şey işlemciler tarafından belleğe aktarılır. Bellek, çeşidi ve hızına göre bu verileri sabit diske aktararak gönderilen komutun gerçekleşmesini sağlar. Yani bellek bir nevi arada bir köprü durumundadır. Fakat bir köprünün yapacağından çok daha fazla işi yerine getirir. Belleklerin sabit disk gibi kayıt özellikleri yoktur. Yani işlemci tarafından gönderilen komutlar kaydedilip sabit diske yollanır ve kayıtlar o an için silinir. Bütün bunlardan anlayacağınız RAM bilgisayarınızın hızı konusunda önemli donanımlardan biridir.

İşleyişine gelince; işlemciden gönderilen veriler bellekte iletilirken sıra ve sütunlara göre hareketlerini sürdürür. Burada sıralar RAS (Row Access Signal), sütunlar CAS (Column Access Signal) olarak adlandırılır ve sinyaller buradan BUS"a gönderilir. Araya bir Stop (dur) eylemi girene kadar, sinyallerin gidip gelmesi devam eder.

RAM"ler SRAM (Static Random Access Memory) ve DRAM (Dynamic Random Access Memory) olmak üzere ikiye ayrılır. Bu iki tür arasındaki en büyük farklardan biri SRAM"de her bit için iki transistör kullanılırken, DRAM"de tek transistör kullanılması sayılabilir. Buradan da anlayabileceğiniz gibi DRAM, SRAM"e göre daha çok daha ucuzdur, bu nedenle bu gün en yaygın kullanılan bellek türü DRAM"dir.

Belleklerle ilgi değinilmesi gereken bir başka nokta da CACHE"dir. Cache bellekler, sistem belleğinin eksik kaldığı durumlarda ortaya çıkar. Bu bellekler genellikle L1 (Level 1) ve L2 (Level 2) olmak üzere iki kısımdan oluşur ve az miktardadır. Bunun nedeni cache bellekte kullanılan, bellek türünün normalden daha hızlı ve daha karmaşık bir yapıya sahip olmasıdır. Cache belleklerde genellikle yukarıda değindiğim SRAM"ler kullanılır. Toplam cache bellekler genellikle 1 MB"ın altındadır. Fakat günümüzde cache bellek büyüklükleri 2048 kb"a (2 MB) kadar çıkmıştır. Bu belleklerin bir diğer özelliği de, sistem belleklerinden önce yedekleme yaparak, performans artışı sağlamasıdır.

RAM"lerin işleyişi ile ilgili değineceğim son nokta ise hata kontrolü...

RAM"ler bazı yardımcı modüllere sahiptir bunlar Parity ve ECC (Error Check Code) olmak üzere ikiye ayrılır.

Parity: belleğe giren çıkan verileri ilk olarak kontrol eder. Bu kontrol sırasında eğer verinin ve control chip"in checksum"ları uyuşuyorsa normal olarak algılanır, ama eğer uyuşmuyorsa, parity hata verir.

ECC (Error Check Code): Normal koşullarda bellekte 1 byte için 1 bit kullanılırken, 8 byte için 7 bit kullanılır ve ortaya bir byte/bit"lik bir eksiklik çıkar. ECC bu hataları otomatik olarak düzelterek, sistem kilitlenmelerini önler.

Gelişmiş RAM Tipleri

Günümüzde SDRAM"in diğer bellek tiplerine karşı açık bir kullanım üstünlüğü olsa da, SDRAM"dan başka kullanılan bir çok bellek tipi vardır. Bunların başlıcaları şunlardır:

SDRAM (Synchronous Dynamic Random Access Memory)

SDRAM, günümüzde en yaygın olarak kullanılan bellek tipi olma özelliğini taşıyor. Bunun en büyük nedenlerinden biri, DRAM"den gelen basit yapısı ve her bütçeye uygun fiyatı. Bu bellek tipi üç türe ayrılıyor; PC66, PC100, PC133... Bugün için bu üç türden en çok kullanılanı ise PC133. Buradaki rakamlar sistemin çalışma frekansı FSB (Front Side Bus) için düşünülmüş.

DDR-RAM (Double Data Rate Random Access Memory)

Bu bellek tipi ilk olarak ünlü grafik işlemcisi Nvidia"nın GeForce ekran kartlarının çipinde görüldü. Hızı ve mimarisi bakımından SDRAM II olarak anıldığını söyleyebiliriz.

DDR-SDRAM (Double Data Rate Synchronous DRAM)

SDRAM"in gelişmiş versiyonu. Daha az enerji ve malzeme ile mobil sistemler için birebir duruma getirilmiş (Gerilim ihtiyacı yaklaşık 2.5 volt).

RDRAM (RAMBUS DRAM)

Genellikle ofis ve yazılım uygulamalarında kullanılan bir bellek tipi. Bunun nedeni, verileri işlemciye hemen aktararak performans artışı sağlamaları.

VRAM (Video Random Access Memory)

Görüntü ve ses içerikli verilerin işlenmesi ve işlemciye aktarılmasında kullanılan bellek tipi. Bu tipin en belirgin özelliği bant genişliğinin diğer tiplerden biraz daha fazla olması.

SGRAM (Synchronous Graphics RAM)

SDRAM"in grafik işlemcileri için geliştirilmiş versiyonu. Bu tipin en belirgin özelliği ise verileri tek tek değil de bloklar halinde okuması.